تبلیغات
پرورش زنبور عسل - لوك آمریكایی بیماری زنبور عسل

لوك آمریكایی بیماری زنبور عسل

نویسنده :. .
تاریخ:یکشنبه 12 شهریور 1391-02:05 ب.ظ

 

مقدمه:

 

 لوك آمریكایی یك بیماری  واگیر است كه گسترش جهانی  دارد, لاروها و شفیره های زنبوران عسل را مبتلا می  نماید. با توجه به اهمیت آن و اثراتی كه بر كلنی های زنبور عسل دارد , تدابیرخاصی برای پیشگیری از بیماری پیش بینی شده است. نام لوك( به معنی لباس کهنه ومندرس ) خیلی قبل از شناخت عامل بیماری، توسط زنبوردارانی كه, لاروهای زنبوران را دگرگون شده و فاسد می یافتند و قابهای مومی آنها, توسط پروانه موم خوار خراب شده بود، به این بیماری اطلاق گردیده. بنظر میرسد كه لوك آمریكایی باید از زمانهای باستان شناخته شده باشد. ارسطو این بیماری را توصیف نموده ، وی این بیماری را بدلیل رنگ لاروها ,زنگ زدگی, نامیده است. تا سالهای 1900 به اشتباه تصور میكردند كه بین رطوبت و ایجاد بیماری، یك ارتباط وجود دارد, همانگونه كه بین آب و زنگ زدگی ارتباط برقرار است. در سال 1769، یك زیست شناس بنام شیراك ، در كتاب داستان زنبوران, عوامل مختلفی مثل گذاشتن تخم های بد توسط ملكه، وضعیت بد لاروها را به لوك آمریكایی نسبت داده, او برای ریشه كن كردن بیماری ، روش هایی را كه برای مقابله با سایر عوامل عفونی بكار میرود پیشنهاد كرده است. روش های توصیه شده برای مقابله با این بیماری كه توسط زنبوردار ملكه اتریش توصیه شده از قبیل بچه گرفتن از كلنی ها، جوان كردن كلنی ها و تعویض كندو ، قابل چشم پوشی نیست. در سال 1885 احتمال دخالت باكتری در این بیماری مطرح شد، به دنبال آن در سال 1904 وایت این میكرب راکشف كرد و نام بیماری حاصله از آن را لوك آمریكایی نامید. لوك آمریكایی بعداً توسط دانشمندان آلمانی توصیف گردید.

 

عامل ایجاد كننده:

 

عامل این بیماری یك باكتری بنام پانا باسیلوس لاروا Paenibacillus Larvae است این باكتری در شرایط مناسب برای تكثیر به شكل میله ای ( باسیل ) و در شرایط نامناسب به شكل مقاوم (اسپور) در می آید .

 

فرم فعال :

 

فرم فعال یا رویشی باكتری كه قابلیت رشد و تكثیر دارد به شكل باسیل و گرم مثبت است. اندازه آن 5/3 × 5/0 میكرون است. در پیرامون آن یك مجموعه تاژك قرار دارد و 30 تا 35 تاژك متحرك دارد . با این وجود تحرك آن ضعیف میباشد.

 

فرم مقاوم :

 

باكتری پس از ورود به بدن لارو رشد و تكثیر نموده تا زمانیكه شرایط تكثیر محدود شود یا در صورت مواجهه با عوامل محدود كننده دیگر ، باكتری كوتاه و میله ای شكل شده , تاژك های خود را از دست داده و در مركز یا در نزدیك انتها دارای هاگ میشود. كه فرم مقاوم باكتری است . این اسپور یا هاگ در لبه ها دارای توازن نیست اندازه آن از 5.1 × 5 میكرون میباشد . با میكروسكوپ چشمی بنظر خالی میرسد، چون با رنگ آمیزی , داخل آن رنگ نگرفته ولی خارج آن رنگ می گیرد. زمانیكه شرایط مناسب باشد، در عرض 24 تا 48 ساعت هاگ تغییر شكل داده و از آن یك باسیل متولد میشود . سپس باسیل ها (به طریق تقسیم دوتایی) تكثیر میشوند. باسیل هایی كه میخواهند تقسیم شوند خیلی از سایر باسیل ها كوتاه ترند .محققین حد مقاومت اسپور را بدین شكل توصیف كرده اند:

 

  Ø     در برابر اشعه ماوراء بنفش مقاوم است.30 دقیقه در فرمل 20% مقاوم است.    14-12 ساعت در معرض مستقیم اكسید اتیلن دوام میآورد.

Ø     در مقابل تخمیر مقاومت دارد.

Ø     اسپوری كه داخل شفیره آلوده باشد, میتواند 8 ساعت در حرارت خشك 100 درجه سانتی گراد, مقاومت نماید.

Ø     اسپور در آب100 درجه به شكل معلق 12 تا 15 دقیقه مقاومت دارد.

Ø     بیش از یك سال در داخل عسل دوام دارد.

Ø     عواملی كه عنوان شد در بروز بیماری نقش هماهنگ دارند. ماسن توانست بوسیله اسپور هایی كه از پولك یا كروت حاصله از لوك بدست آمده بود, بعد از سی سال بیماری را ایجاد نماید.

Ø     از طرف دیگر تاكنون هیچ تفاوتی بین گونه های متعدد باسیل بدست آمده از مناطق مختلف دنیا, مشاهده نشده است.

 

 

عوامل مستعد كننده :

 

برخی از نژادها و گونه های زنبور عسل به لوك آمریكایی حساستر و آسیب پذیرتر میباشند. این خصوصیت میتواند به عوامل زیر ارتباط داشته باشد:

 

حساسیت ژنتیكی:

بعد از واگیری كلنی هایی كه مقاومت دارند میتوانند دوباره تولید را از سرگیرند ولی کلنی های حساس تلف میشوند. نژاد اصلاح شده مقاوم به لوك آمریكایی ، در نسل های بعدی زنبورانی را تولید نموده كه به سایر بیماری ها حساس بوده است.

 

تمایل به غارت:

برخی نژادها تمایل فراوان به غارت داشته و بدلیل ابتلا به بیماری دارای كلنی های ضعیف بوده و عامل انتشار بیماری می باشند.

 

نظافت گری:

زنبوران نظافت گر این خاصیت را دارند كه لاروهای آلوده را شناسایی و از کندو حذف كنند. اگر این حذف قبل از گسترش آلودگی انجام شود , بیماری بروز نخواهد كرد. نظافت گری فاكتوری حساس است و همیشه قابل محاسبه نیست و تحت تأثیر قدرت كلنی میباشد، به سن و وضعیت ژنتیكی زنبور بستگی دارد. در از بین بردن اغلب بیماریهای نوزادان نقش تعیین كننده دارد.

 

تغییر محیط یا جابجایی كندوها:

یك عامل مستعد كننده دیگر است اگر تغییر محیط یا جابجایی از نظر محیطی خیلی متفاوت باشد , این جابجایی توازن كلنی را بر هم می زند و آنها را نسبت به ابتلاء به لوك آمریكایی آسیب پذیر میسازد .

 

بیماریزایی:

 

تكثیر باسیل یا میكروب بیماری در بدن لارو زنبور عسل باعث متلاشی شدن بافت ها میشود . برخی از مؤلفین گزارش داده اند كه  سمی توسط میكروب ترشح میشود که سیر تكاملی لارو را مختل میکند. زنبوران نظافت گر این حالت لارو را تشخیص داده و لارو های آلوده را حذف می نمایند.

 

در بین نهمین و یازدهمین روز (آخر مرحله لاروی ، یا شروع مرحله شفیره ای ) لارو تلف می شود.

 

در این بیماری تغییرات لارو در چهار مرحله مشاهده میشود:

 

مرحله اول:

 شكل و قطعات بدنی لارو محفوظ مانده اما رنگ سفید صدفی و انعطاف لارو ، بسته به میزان تكثیر باسیل در لارو ، از بین میرود. در این مرحله واگیری ممكن نیست.

مرحله دوم:

 در این مرحله فرم قطعات بدنی از بین رفته، لارو قهوه ای و چسبناك میشود. باسیل ها شروع به هاگ دار شدن می نمایند. واگیری در این مرحله ممكن است.

مرحله سوم:

 لاروها در این مرحله كشدار بوده و چیزی ندارند مگر اسپور یا هاگ. واگیری در این مرحله حداكثر است.

مرحله چهارم:

 در این مرحله حالت لارو كشدار میشود, لارو به دیواره حجره چسبیده و بعد از خشك شدن,پلاك تشكیل میشود. در این مرحله چیزی به جز اسپور یافت نخواهد شد.

با گذر از مرحله درمان ساده یا خودبخودی به مرحله درمان مشكل و سپس به خیلی مشكل خواهیم رسید , در این مرحله استفاده از دارو برای خاتمه بیماری یا درمان غیر ممكن است.

 

علایم:

علایم لوك آمریكایی در شفیره های در بسته تشخیص را برای زنبور دار آسان می نماید.

 

شفیره های موزاییك مانند:

 به این صورت كه در یك كادر حجره های شفیره نامنظم در كنار لاروهای جوان در سنین مختلف مشاهده می شود . این حالت بدلیل حذف نوزادان تلف شده توسط زنبوران نظافت گر و جایگزین شدن آنها با تخم های جدید ایجاد می شود. این حالت در بیماریهای دیگری كه شفیره ها را مبتلا میكنند نشانگر اختلال بیولوژیكی كلنی میباشد ,مثل پیر بودن ملكه و غیره.

 

فرورفتگی درب حجره ها:

 درب حجره ها فرورفتگی پیدا كرده و اغلب سوراخ می شود یا توسط زنبورانی كه در جستجوی لاروهای مریض میباشند تا آنها را حذف كنند جویده می شوند ، رنگ درب حجره ها معمولاً به قهوه ای متمایل به سیاه میگراید.

 

بوی آمونیاكی شدید:

 مثل بوی چسبی كه در قدیم توسط مبل سازان مصرف میشد، این بو بدلیل اسیدهای فرار میباشد و در ابتدای بیماری از كادرها یا قابها و در شرایط آلودگی شدید از سوراخ پرواز قابل درك است.

 

لاروهای كشدار:

 چسبیده به دیواره جانبی حجره ، تشكیل یك توده قهوه ای متمایل به سیاه را داده ، این علامت آلودگی شدید به لوك آمریكایی است. با فرو نمودن یك چوب كبریت داخل حجره آلوده , ماده چسبناكی به آن چسبیده كه با بیرون آوردن چوب كبریت از حجره , به آن می چسبد.

 

لارو خمیری:

لارو چسبناك كم كم خصوصیت كشدار بودن را از دست داده و خشك می شود، داخل حجره زنبور عسل یك توده خمیری مشاهده میشود.

 

پلاك های لوك:

 بعد از خشك شدن ، لاروهای چسبناك به یك پوسته قهوه ای تبدیل شده كه به دیواره حجره چسبیده و حاوی چیزی بجز اسپور نیست. هر پلاك حاوی دو میلیارد و نیم اسپور میباشد. در نظر اجمالی به كادرها ,به سختی قابل رؤیت است ولی منبع انتقال بیماری است.  در برخی موارد آثار بیماری در سلولها یاحجره هایی كه هنوز درب آنها بسته نشده دیده میشود . لاروها كشدار و در كف حجره یا سلول قرار گرفته اند . این حالت یا بدلیل برداشتن درب حجره توسط زنبوران دیده میشود و یا اینكه عامل بیماری خیلی سریع اثر گذاشته است.

گسترش بیماری:

 

فقط اسپور هایی كه به لوله گوارشی لارو برسند عامل ایجاد بیماری قلمداد میشوند . تعداد اسپوری كه لازم است تا ایجاد بیماری نماید, خیلی متفاوت است. میتواند خیلی كم باشد یا خیلی زیاد باشد . مؤلفان از تعداد 35 اسپور تا 50 میلیون اسپور را ذكر كرده اند. این تفاوت در هنگام آلودگی تجربی بسته به سن لارو ، مقاومت كلنی در مقابل عامل بیماری ، توانایی تكثیر عامل بیماریزا و یا از دست دادن قدرت بیماریزایی و دریافت عامل بیماری توسط لارو تفاوت میكند. باسیل بیماری زمانی بیماریزا است که مستقیماً داخل همولنف تزریق شود. زنبوران را در مرحله لاروی  مبتلا می كند. لاروهای كمتر از 24 ساعت بالاترین حساسیت را دارند . بنظر میرسد بعد از دو روز كاملاً مقاومت ایجاد میشود . لاروهای مسن نیاز به میزان بالای اسپور دارند تا آلودگی در آنها شروع شود. ایمنی طبیعی لاروها ضعیف است .بعد از آلودگی ، اسپور ها داخل روده باز شده و باسیل آزاد میشود. اما باسیل ها در این محل بطور محدود تكثیر میشوند. این ممانعت مقطعی میتواند به دلایل ذیل باشد:

 

Ø     وجود قندهای فروكتوز و گلوكز در روده لارو

Ø      وجود اسید در روده، كه منشاء آن ژله رویال است و نقش آنتی بیوتیكی دارد .

 كیفیت ژله رویال نیز بستگی به گرده دارد .گرده هایی كه نقش آنتی بیوتیكی دارند، بسته به منشأ گل و طول دوره ذخیره سازی متفاوتند .در واقع كیفیت عسلی كه در تغذیه لارو بكار می رود نقش اصلی را در جلوگیری از رشد آلودگی بازی میكند. آلودگی در لارو جوان ایجاد گردیده تمام بدن لارو را مبتلا میكند. ولی علایم ابتدا ظاهر نمیشود، بلكه با تغییر سوخت وساز لارو ، در زمان شفیره ای با از بین بردن بافت روده و عبور از سد آن، بروز میكند. سریعاً داخل همولنف تكثیر و عفونت عمومی ایجاد مینماید.

 

اهمیت چهار مرحله از آلودگی لاروها :

 

برداشتن لارو در مرحله اول ، كه فقط باسیل ها حضور دارند توسط زنبورانی كه میخواهند عامل آلودگی را بردارند درمان خودبخودی كلنی را تسهیل می نماید. برداشتن لارو در مرحله بعد( لارو قهوه ای و چسبناك) توسط زنبوران و تماس با توده لاروهای كشدار , باعث گسترش آلودگی میشود. در رابطه با پلاك ها، تنها راه حذف, توسط زنبوران ( جویدن و بلعیدن بخشی از دیواره حجره ها و پلاك ها) می باشد. پیش معده نقش خود را در تصفیه میتواند بازی كند و 80% اسپور ها را وارد چینه دان نماید. این اسپور ها احتمال دارد داخل معده، باز شوند ولی در روده به فرم غیر بیماریزا تبدیل و حذف می شوند. برخی از انگل ها مثل لاروهای پروانه موم خوار با مصرف موم و مواد موجود در حجره ها ، از طریق مدفوع, اسپور ها را منتشر یا بدون تغییر آنها را حفظ می نمایند.

 

انتشار در زنبورستان و در منطقه:

 

گسترش بیماری به فاكتورهایی شبیه, بچه گیری، نرها، غارت، مدیریت ناصحیح , تغذیه با عسل با منشأ مشكوك ، نبودن ضدعفونی ، حمل و نقل و غیره نیاز دارد.

 

پیش آگهی:

 

لوك آمریكایی یك بیماری خیلی حاد و خیلی واگیر است . ، اگر چاره ای توسط زنبوردار اندیشیده نشود ,در صورت عدم تغییر وضعیت كلنی از نظر مقاومت ، مرگ كلنی تنها موضوع خواهد بود.

 

درمان:

 

برای درمان, توقف بیماری و جلوگیری از ظهور مجدد لوك آمریكایی اقداماتی در چهار مرحله اجراء میشود :

 

1 -اقدامات مقدماتی :

 

تدابیر فوری:

 

درب و دریچه كلنی های تلف شده باید در اسرع وقت برای جلوگیری از غارت بسته شود. معاینه كلنی ها برای تشخیص كلنی هایی كه بیمار نیستند شروع شود.

 

از بین بردن یا ادغام كلنی های آلوده و ضعیف :

 

كلنی هایی كه جمعیت زنبوران بالغ آنها ضعیف است و نشان می دهند كه نمیتوانند مقاومت كنند بوسیله دود گوگرد از بین برده یا با سایر كلنی های آلوده ادغام شوند. این كلنی ها خواهند توانست درمان یا انتقال به كندوی سالم را تحمل نمایند.

 

نابودی توسط شعله:

 

كلنی هایی که دود گوگرد داده می شوند و همچنین كندوهای نامناسب و شفیره های آلوده با شعله نابود شوند.

 

- آماده سازی جهت انتقال به كندوی سالم یا رها سازی كندوهای آلوده :

 

برای كلنی های كه علائم بیماری را نشان میدهند می بایست مقاومت آنها را بوسیله رها سازی كندوی آلوده افزایش داد . یعنی زنبوران بالغ را در كندوی ضدعفونی شده با قابهای بافته و سالم و عاری از آلودگی قرار داد.

 

– آماده سازی جهت ضدعفونی و رفع آلودگی:

 

تمام مواد آلوده یا مشكوك به آلودگی می بایست جدا نگهداری شوند و با مواد سالم مخلوط نشوند تا ضدعفونی شوند.

 

2 -درمان دارویی:

 

به تمام كلنی هایی که علایم بیماری را نشان داده اند سه مرتبه , به فاصله یك هفته , دارو تجویز میشود . دارو با شربت شكر یا با پودر شكر ، مخلوط میشود .میزان داروهای مورد استفاده بشرح ذیل است:

 

اكسی تتراسیكلین :

 

برای هر كلنی نیم گرم ماده مؤثره ، در یك لیتر یا نیم لیتر شربت 1 به 1 , تكرار سه مرتبه به فاصله یك هفته.

 یا نیم گرم ماده مؤثره را با 50 گرم پودر شكر مخلوط نموده و در هر طرف كادرهای زنبوران پاشیده می شود . تكرار سه بار به فاصله یك هفته.

 

یادآوری :

 

دارو طبق دستور در شربت سرد یا كمی ولرم, درست در زمان مصرف, با پودر شكر كاملاً مخلوط. گردد .

 

برای پرهیز از باقیماندن دارو در عسل درمان در خارج از زمان شهد باید انجام شود .فراموش نشود كه درمان بعنوان پیشگیری هیچ فایده ندارد . آنتی بیوتیك مورد استفاده جلوی رشد فرم فعال باكتری را می گیرد و روی اسپور ها فاقد اثر است. بنابر این درمان در این زمان یعنی با وجود اسپور معنی ندارد و همینطور بر آلودگیهای بعدی كه از بیرون می آید یا آلودگیهای مجدد در داخل كندو اثری ندارد. مگر اینكه با روش رها سازی كندوی آلوده اسپور ها را از زنبوران و كندوها جدا ساخت.

 

3 - رها سازی:

 

عملیات باید در روز روشن و در هنگام فعالیت زنبوران، انجام شود. در این زمان ورود زنبوران داخل كندوی جدید میسر است.

 

مراحل اجرای كار بشرح ذیل است:

 

Ø     برداشتن و قرار دان كندوی آلوده روبروی محل اصلی به فاصله حدوداً یك متر .

Ø     كندوی خالی با كادرهای بافته در محل اصلی كندوی آلوده قرارداده شود. زنبوران صحرا رو به كندوی جدید بر میگردند.

Ø     بین دو كندو یك صفحه بزرگ كاغذی (روزنامه) به طریقی كه دو دریچه پرواز را به هم مربوط كند, قرارداده شود.

Ø     كیسه پلاستیك بزرگ برای دریافت كادرهای آلوده پیش بینی و در نزدیكی كندو قرار داده شود.

Ø     پس از باز كردن كندوی آلوده ، كادرهای شفیره را روی كاغذ تكان داده و سپس داخل پلاستیك مخصوص قرار داده شوند. در خاتمه بدنه كندو و كف كندو روی كاغذ تكان داده می شود.

Ø     مواد آلوده را برای جلوگیری از غارت داخل پلاستیك قرار داده و درب آنرا می بندیم.

 زمانیكه تمام زنبوران به كندوی جدید وارد شدند ، كاغذ را تا كرده همراه با مواد آلوده باقیمانده در آن , داخل پلاستیك قرار شده و سپس با شعله سوزانده میشود. رخی از زنبورداران بجای تكان دادن قابها ، ترجیح میدهند آنها را با آرامی برس بكشند . چون با تكان دادن احتمال دارد كه عسل یا شربت تغذیه روی زنبوران ریخته و بهم چسبیده , بازگشت آنها به كندو مواجه با مشكل شود. البته با برس كشیدن به زنبوران ممكن است برس آلوده شود. لذا ضروری است كه آنرا با غوطه ور كردن در آب ژاول ضدعفونی نمود. در فصل سرما (اواخر پاییزـ بعد از زمستان) ،یعنی زمانیكه اجراء عملیات رهاسازی زنبوران از آلودگی میسر نمی باشد مثل یا در زمانیكه شرایط آب و هوایی نامناسب است ، جا دارد راهی عملی پیدا كرد . در اینصورت با یك درمان دارویی میتوان شروع كرد.

 

4 - پیشگیری:

 

تدابیر مختلفی كه برای پیشگیری از لوك آمریكایی ، انجام می شود شامل :

 

Ø     داشتن كلنی های قوی با ملكه جوان ,این عمل تا حدودی ضعف تغذیه حاصل از مواد انرژی زا و پروتئینی را جبران میكند.

Ø     پرهیز از تغذیه با عسل های با منشأ ناشناخته. همچنین تعویض قابهای یك كلنی با كلنی دیگر باید با احتیاط صورت پذیرد.

Ø      

Ø     زنبورداران می بایست بطور منظم وسایل خود را با مواد شناخته شده و مؤثر ضدعفونی كنند.

Ø      

Ø     در هنگام خرید مواد مورد استفاده ، باید ضدعفونی شوند.

Ø      

Ø     گرفتن بچه كندوهای ناشناخته نباید بدون جداسازی یا قرنطینه, آنها صورت گیرد.

بكارگیری تدابیری كه شرح داده شد مانع از گسترش بیماری شده و منجر به ریشه كنی بیماری میشود. رعایت این تدابیر,ضروری است. در هنگام انتشار بیماری ، با رعایت مسایل فوق همكاری بیشتری بین زنبورداران برقرار میشود. بندرت دیده میشود كه یك زنبورستان بطور كامل از لوك آمریكایی صدمه ببیند. ضروری است هر زنبور دار ، وظیفه شناس ، مراقب و محتاط به محض دیدن علایم بیماری را به مراجع ذیصلاح اعلام نماید . فقط معدودی از كلنی ها علایم كلینیكی را نشان میدهند. نابودی كامل این كلنی ها بهترین راه درمانی خواهد بود. از طرف دیگر نباید از نقش بهداشتی زنبوران در نظافت كندو , با توجه به توانایی پیش معده و آمپول روده ای در حذف آلودگی ها ، غفلت نمود. آنها با پوشش دادن و مسدود كردن حجره های مبتلا با یك ورقه ضخیم موم، همچنین با بكار بردن محصولات مختلف ضد باكتری در كندو ، بیماری راخیلی خوب درمان میكنند. اگر كلنی با یك درمان دارویی كمك شود و قابهای مبتلا را برداشته شود قدرت ضد باكتری كندو تقویت خواهد شد.

 

 

 

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
feet issues
شنبه 25 شهریور 1396 05:51 ق.ظ
Useful info. Fortunate me I found your site unintentionally, and I am
surprised why this coincidence did not happened earlier!

I bookmarked it.
How long do you grow during puberty?
سه شنبه 17 مرداد 1396 03:07 ق.ظ
Have you ever thought about including a little bit
more than just your articles? I mean, what you say is valuable and everything.
Nevertheless imagine if you added some great
pictures or video clips to give your posts more, "pop"!
Your content is excellent but with pics and
video clips, this site could undeniably be one of the very best in its field.
Awesome blog!
Can exercise increase your height?
جمعه 13 مرداد 1396 09:53 ب.ظ
I used to be able to find good advice from your articles.
Geneva
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:08 ب.ظ
I do not know whether it's just me or if perhaps everybody else encountering issues with
your site. It appears like some of the written text on your posts are
running off the screen. Can someone else please comment and let me know if
this is happening to them too? This might be a issue with my internet browser because I've had
this happen previously. Thanks
foot pain after walking
یکشنبه 4 تیر 1396 07:04 ق.ظ
Incredible story there. What occurred after? Take care!
Fleta
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 12:50 ب.ظ
Hello! Quick question that's completely off topic.
Do you know how to make your site mobile friendly? My site looks weird when browsing from my iphone4.
I'm trying to find a theme or plugin that might be able to correct
this issue. If you have any suggestions, please share.
Thanks!
Taylor
دوشنبه 18 اردیبهشت 1396 09:16 ق.ظ
Hello my friend! I wish to say that this
article is awesome, nice written and come with almost all important infos.
I'd like to look extra posts like this.
BHW
سه شنبه 29 فروردین 1396 08:29 ق.ظ
Hi there to all, how is the whole thing, I think every one is getting more from this web
site, and your views are pleasant in support of new people.
manicure
یکشنبه 20 فروردین 1396 09:29 ب.ظ
This information is priceless. How can I find out more?
manicure
دوشنبه 14 فروردین 1396 07:34 ب.ظ
If some one needs to be updated with latest technologies afterward he
must be go to see this website and be up to date everyday.
manicure
جمعه 11 فروردین 1396 08:20 ق.ظ
Pretty part of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to say that I
get actually enjoyed account your blog posts.
Any way I will be subscribing on your augment or even I fulfillment
you get right of entry to persistently fast.
ساسان
شنبه 19 بهمن 1392 08:32 ب.ظ
از مطالب با ارزشی که گذاشتین ممنونم عالی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




Admin Logo
themebox Logo